Kwaliteitscontrole na service

Na een service wordt een horloge niet alleen gemonteerd en teruggegeven. Het uurwerk wordt gecontroleerd op functioneren, stabiliteit en bediening. Hieronder leest u welke controles worden uitgevoerd, waarom deze belangrijk zijn en wanneer een controle als goed of afwijkend wordt beoordeeld.

Niet ieder horloge is hetzelfde. Leeftijd, constructie, slijtage, type uurwerk en beschikbaarheid van onderdelen bepalen wat realistisch haalbaar is. Daarom beoordeel ik een horloge altijd op basis van technische staat, leeftijd en gebruiksdoel.

Amplitude en nauwkeurigheid in 6 posities

Wat test ik?
Het horloge wordt gemeten in zes posities: wijzerplaat omhoog, wijzerplaat omlaag, kroon omhoog, kroon omlaag, kroon links en kroon rechts.

Met een tijdmeetapparaat (“timegrapher”) worden onder andere amplitude, gangafwijking en beat error gemeten. Door meerdere posities te testen ontstaat een beter beeld van hoe het uurwerk zich tijdens dagelijks dragen gedraagt.

Waarom?
Een mechanisch horloge loopt niet in elke positie exact gelijk. Dat komt onder andere door zwaartekracht, verschil in wrijving tussen assen en lagers, slijtage en de verdeling van energie binnen het uurwerk.

Een goed lopend uurwerk laat beperkte verschillen tussen de posities zien. Grote afwijkingen kunnen wijzen op slijtage, vervuiling, onbalans of problemen in de afregeling.

Waar let ik op?
Ik kijk onder andere naar:

• amplitude
• gangafwijking
• beat error
• stabiliteit van het meetsignaal
• verschillen tussen de posities

Daarnaast kijk ik of de gemeten waarden logisch passen bij het type uurwerk, de leeftijd en de constructie van het horloge. Een vintage uurwerk wordt anders beoordeeld dan een moderne chronometer.

Groene vink
Stabiele waarden die passen bij het type en de leeftijd van het uurwerk, met normale verschillen tussen de posities.

Rood kruis
Grote afwijkingen, instabiele of te lage amplitude, sterk wisselende meetresultaten of duidelijke verschillen tussen posities die wijzen op slijtage, vervuiling of afregelproblemen.

24-uurs amplitudetest

Wat test ik?
Ik controleer hoe de amplitude zich ontwikkelt gedurende ongeveer 24 uur na volledig opwinden.

Het horloge wordt eerst volledig opgewonden en na 24 uur opnieuw gemeten nadat een deel van de opgeslagen energie is verbruikt.

Waarom?
Een uurwerk kan direct na service of op volle spanning goed lijken te functioneren, terwijl problemen pas zichtbaar worden wanneer de veerspanning afneemt.

De amplitudetest geeft inzicht in de efficiëntie van het uurwerk, de staat van de smering en de kwaliteit van de energieoverdracht.

Waar let ik op?
Ik kijk of de amplitude geleidelijk en logisch afneemt naarmate de veerspanning afneemt.

Een gezonde daling is normaal. Een plotselinge terugval of instabiel gedrag kan wijzen op overmatige weerstand, vervuiling, versleten lagers of problemen in de radartrein.

Groene vink
Normale en stabiele afname van amplitude over tijd.

Rood kruis
Sterke of plotselinge terugval, instabiel gedrag of waarden die niet logisch passen bij het uurwerk.

Gangreserve test

Wat test ik?
Ik controleer hoe lang het horloge blijft lopen na volledig opwinden.

Waarom?
De gangreserve geeft inzicht in de conditie van de opwindveer, de efficiëntie van het uurwerk en de totale weerstand binnen het mechanisme.

Een horloge met te hoge interne weerstand zal vaak eerder stilvallen, omdat de rest energie van de veer niet groot genoeg is om die weerstand te overkomen.

Waar let ik op?
Ik vergelijk de gemeten gangreserve met wat realistisch verwacht mag worden voor het specifieke kaliber en de leeftijd van het uurwerk.

Bij vintage uurwerken zijn lichte afwijkingen ten opzichte van fabrieksspecificaties niet ongebruikelijk.

Groene vink
Gangreserve ligt rond de verwachte waarde voor het uurwerk.

Rood kruis
Duidelijk te korte gangreserve.

72-uurs test

Wat test ik?
Het horloge wordt meerdere dagen gevolgd tijdens lopen, rust en simulatie van normaal gebruik. Het horloge zit gedurende de dag op de opwind molen en ligt ’s nachts in de kluis. Dit doen we gedurende 3 dagen en 3 nachten.

Waarom?
Sommige problemen ontstaan pas na langere tijd. Denk aan datumwissels, verminderde automatische opwinding of onderdelen die pas bij lagere veerspanning problemen geven.

Een korte meting op de werkbank zegt niet altijd genoeg over langdurig gedrag.

Waar let ik op?
Ik controleer of het horloge stabiel blijft lopen, correct blijft schakelen en geen onregelmatig gedrag ontwikkelt tijdens langere observatie.

Groene vink
Het horloge blijft betrouwbaar functioneren gedurende de testperiode.

Rood kruis
Stilvallen, onregelmatig lopen of functiestoringen.

Rotoropwinding gecontroleerd op automatische winder

Wat test ik?
Bij automatische horloges controleer ik of het automatische opwindsysteem daadwerkelijk energie opbouwt.

Daarvoor wordt het horloge onder andere getest op een automatische winder.

Waarom?
Een horloge kan handmatig prima opwinden, maar toch onvoldoende energie opbouwen tijdens dragen.

Problemen in het automatische systeem zijn niet altijd direct zichtbaar en kunnen bijvoorbeeld ontstaan door slijtage, vervuiling of een inefficiënte rotorconstructie.

Waar let ik op?
Ik kijk of de rotor vrij draait, voldoende energie overdraagt en of het horloge gangreserve opbouwt tijdens simulatie van normaal gebruik.

Bij sommige uurwerken is ook de draairichting van belang, omdat niet ieder automatisch systeem in beide richtingen opwindt.

Groene vink
Het automatische systeem bouwt betrouwbaar energie op.

Rood kruis
Onvoldoende opwinding, bijgeluiden, slippen of blokkeren of.

Wijzerverzetting gecontroleerd op weerstand

Wat test ik?
Ik controleer het verzetten van de wijzers via de kroon.

Waarom?
De bediening moet soepel, gecontroleerd en voorspelbaar aanvoelen. Te veel weerstand kan wijzen op slijtage of verkeerde montage, terwijl te weinig weerstand juist kan wijzen op speling of versleten onderdelen.

Waar let ik op?
Ik let op de weerstand, gelijkmatigheid en het gevoel tijdens het verzetten van de tijd.

Ook controleer ik of de wijzers stabiel reageren zonder schokken of ongewenste bewegingen.

Groene vink
Gelijkmatige weerstand en normale bediening.

Rood kruis
Zwaar lopen, doorslippen, haken of onregelmatige weerstand.

Uitlijning minuut- en uurwijzers

Wat test ik?
Ik controleer of de uurwijzer correct staat wanneer de minuutwijzer exact op twaalf staat.

Waarom?
Een verkeerde uitlijning ontstaat meestal tijdens montage van de wijzers en kan zichtbaar worden rond hele uren of datumwissels.

Hoewel dit geen direct technisch defect hoeft te zijn, beïnvloedt het wel de afleesbaarheid en afwerking van het horloge.

Waar let ik op?
Ik controleer de uitlijning rond meerdere hele uren en kijk of de wijzers visueel correct synchroon lopen, parallel gemonteerd zijn en elkaar of de wijzerplaat niet raken.

Groene vink
Uur- en minuutwijzer staan logisch en netjes uitgelijnd.

Rood kruis
Duidelijke afwijking tussen uur- en minuutstand.

Datumwissel tussen 23:55 en 00:05

Wat test ik?
Ik controleer of de datum rond middernacht correct wisselt.

Waarom?
Een correct afgesteld datummechanisme hoort de datum rond 00:00 te schakelen. Een te vroege of te late wissel kan wijzen op verkeerde montage of slijtage.

Waar let ik op?
Ik controleer het begin van de wissel, het omschakelmoment en of de datum volledig en netjes door springt.

Groene vink
Datumwissel vindt correct plaats rond middernacht tussen 23:55 en 00:05.

Rood kruis
Veel te vroege of late wissel, halve wissel, overslaan of blokkeren.

Datummechanisme en quickset

Wat test ik?
Ik controleer zowel de normale datumwissel als de snelverstelling (“quickset”).

Waarom?
Het datummechanisme bevat relatief kwetsbare onderdelen en kleine veren. Slijtage of verkeerde bediening kan schade veroorzaken.

Bij veel uurwerken mag de quickset bijvoorbeeld niet gebruikt worden tijdens de actieve datumwisselzone (tussen 9 en 3 uur).

Waar let ik op?
Ik controleer of de datum soepel schakelt, correct indexeert en niet blijft hangen tussen twee standen.

Groene vink
Datum schakelt betrouwbaar en quickset werkt correct.

Rood kruis
Overslaan, blokkeren, zwaar schakelen of niet correct indexeren.

Complicaties getest

Wat test ik?
Extra functies zoals chronograaf, GMT, maanstand, alarm of dag/datum worden apart gecontroleerd.

Waarom?
Complicaties voegen extra mechaniek toe aan het uurwerk. Daardoor ontstaan extra slijtagepunten, toleranties en afstellingen.

Een uurwerk kan goed lopen terwijl een complicatie toch niet correct functioneert.

Waar let ik op?
Ik controleer bediening, schakelmomenten, resetfuncties en correcte werking van de betreffende complicatie.

Bij chronografen kijk ik bijvoorbeeld ook naar resetuitlijning en soepel schakelen van start, stop en reset.

Groene vink
Functies werken zoals bedoeld.

Rood kruis
Haperingen, foutieve reset, onvolledige schakeling of afwijkend gedrag.

Visuele controle

Wat test ik?
Ik controleer kast, glas, wijzerplaat, wijzers op zichtbare schade en/of vervuiling.

Waarom?
Na service hoort een horloge schoon en zorgvuldig gemonteerd te zijn. Kleine stofdeeltjes of vingerafdrukken vallen vaak pas op na montage onder bepaalde lichtval of door gebruik van UV licht.

Waar let ik op?
Ik controleer onder vergroting op stof, vervuiling, beschadigingen, loszittende onderdelen en algemene afwerking.

Vintage horloges worden beoordeeld met respect voor leeftijd en originele staat.

Groene vink
Nette visuele staat passend bij de leeftijd van het horloge en staat waarin het aangeleverd is.

Rood kruis
Zichtbare vervuiling, stof onder het glas, beschadigingen of montagefouten.

Druktest uitgevoerd: ___ bar

Wat test ik?
Ik test de kast op weerstand tegen drukverschil.

Afhankelijk van het horloge gebeurt dit met onderdruk, overdruk of een combinatie daarvan.

Waarom?
De test geeft een indicatie of kast, glas, kroon, drukknoppen en pakkingen op dat moment voldoende afsluiten.

Hiermee kan gecontroleerd worden of het horloge geschikt is voor normaal gebruik binnen de gemeten classificatie.

Waar let ik op?
Ik kijk of de kast stabiel blijft onder druk en of er aanwijzingen zijn voor lekkage of vervorming.

Bij moderne horloges kunnen hogere testwaardes mogelijk zijn dan bij vintage horloges, waarbij behoud van originele onderdelen soms belangrijker is dan maximale waterbestendigheid.

Belangrijke nuance
Waterbestendigheid is altijd een momentopname. Temperatuurverschillen, veroudering van pakkingen, stoten, chemicaliën en bediening van kroon of drukknoppen kunnen de waterbestendigheid later beïnvloeden.

Waterbestendigheid betekent daarom niet dat een horloge onder alle omstandigheden permanent “waterdicht” is.

Groene vink
Het horloge doorstaat de test op de gemeten waarde.

Rood kruis
Lekkage-indicatie of onvoldoende resultaat voor het beoogde gebruik.

Tenslotte

Deze controles geven een zorgvuldig beeld van de technische staat van het horloge na service. Bij vintage horloges of horloges met slijtage beoordeel ik niet alleen op fabriekswaarden, maar vooral op realistische en betrouwbare werking binnen de mogelijkheden van het uurwerk.

Een groene vink betekent dat de controle op dat moment goed is bevonden. Een rood kruis betekent dat er een aandachtspunt is gevonden dat verdere diagnose, reparatie of voorzichtig gebruik vraagt.