Tissot Powermatic – ETA

Een losgeraakte veer bij de balans blokkeerde de rotor en onderbrak de automatische opwinding.

📸 Over het horloge

Deze Tissot Powermatic met automatisch ETA-uurwerk kwam binnen omdat het horloge geregeld stilviel en, wanneer het wel liep, achterliep.

Die combinatie van klachten kan gemakkelijk doen denken aan een probleem met de afregeling. Bij een automatisch horloge is het echter net zo belangrijk om te controleren of het uurwerk voldoende energie ontvangt. Een lage gangreserve of onderbroken opwinding kan de gang beïnvloeden zonder dat het eigenlijke raderwerk defect is.

🔧 Probleemstelling

Bij inspectie bleek het veertje dat de lagersteen en deksteen van de balans op hun plaats houdt te zijn losgeraakt. Het veertje was tussen de rotor en het glazen achterdeksel terechtgekomen. Daardoor liep de rotor vast en werd het uurwerk niet meer automatisch opgewonden.

Hierdoor ontstonden twee samenhangende problemen: bij het balanslager ontbrak een klein maar essentieel bevestigingsdeel en tegelijkertijd was het automatische opwindsysteem mechanisch geblokkeerd. De rotor kon de beweging van de pols daardoor niet meer omzetten in nieuwe energie voor de opwindveer.

🛠️ Uitgevoerde werkzaamheden

Het losgeraakte veertje is teruggevonden en correct bij het balanslager geplaatst. De rotor is vrijgemaakt en de automatische opwinding en gang van het uurwerk zijn daarna gecontroleerd.

Na het terugplaatsen is gecontroleerd of lagersteen en deksteen weer correct op hun plaats bleven en of de rotor voldoende vrij kon bewegen. Vervolgens kon worden beoordeeld of het uurwerk na automatische opwinding weer normaal bleef functioneren, in plaats van alleen kort te lopen op de nog aanwezige energie.

Vervangen onderdelen: Geen onderdelen vervangen; het losgeraakte veertje is teruggeplaatst.

⚙️ Technische afweging

Het uurwerk kon nog lopen zolang er voldoende energie beschikbaar was, maar een geblokkeerde rotor vulde de gangreserve niet aan. De oorzaak lag daarom niet alleen in de gemeten gang, maar vooral in de onderbroken automatische opwinding.

Alleen afregelen zou in dit geval het zichtbare symptoom hebben aangepakt en niet de oorzaak. Eerst moest de energietoevoer worden hersteld. Pas met een vrij draaiende rotor en een correct gemonteerd balanslager heeft een beoordeling van de gang betekenis.

⏱️ Resultaat

De rotor draait weer vrij, het automatische systeem windt opnieuw op en het horloge functioneert weer normaal.

Daarmee verdween ook de situatie waarin het horloge na korte tijd opnieuw stilviel door een onvoldoende aangevulde gangreserve. De oorspronkelijke onderdelen konden behouden blijven; vervangen was niet nodig.

🔍 Observatie

Een zeer klein los onderdeel kan een keten van klachten veroorzaken. Gerichte inspectie voorkwam hier een onnodig grote reparatie.

Dit is een goed voorbeeld van waarom diagnose vóór demontage of vervanging belangrijk is. De omvang van een onderdeel zegt weinig over de invloed die het op het complete uurwerk kan hebben.